Makale Nasıl Yazılır? Bilimsel Makale Yazma Rehberi

Makale Nasıl Yazılır?

Bilimsel makale yazmak; yalnızca veri sunmak değil, bir araştırma sorusunu sistematik, şeffaf ve ikna edici biçimde yanıtlamaktır. İyi bir makale; metodolojik olarak sağlam, dili net ve literatürle uyumlu olmalıdır.

Bu rehber, araştırma fikrinden yayın sürecine kadar temel aşamaları sistematik biçimde açıklar.

1️⃣ Araştırma Fikrinden Çalışma Tasarımına

1.1 Araştırma Sorusu

İyi bir makale iyi bir soruyla başlar.

• Spesifik olmalı
• Ölçülebilir olmalı
• Literatürde boşluk içermeli
• Klinik/bilimsel katkı sağlamalı

Kötü soru: “Hidrosefali hakkında değerlendirme”

İyi soru: “Prematüre infantlarda ETV başarısını öngören bağımsız klinik faktörler nelerdir?”

1.2 Literatür Taraması

Amaç:

• Daha önce ne yapılmış?
• Çelişkiler nerede?
• Metodolojik eksikler neler?
• Senin katkın ne olacak?

PubMed, Scopus, Web of Science gibi veri tabanları sistematik şekilde taranmalıdır. Anahtar kelime kombinasyonları ve MeSH terimleri kullanılmalıdır.

1.3 Çalışma Tasarımı

Araştırma sorusu → tasarımı belirler.

Tasarım yanlışsa makale zayıf olur.

2️⃣ IMRAD Yapısı

Bilimsel makaleler genellikle IMRAD formatını takip eder: Introduction, Methods, Results, And, Discussion.

Bu yapı mantıksal bir hikâye kurar: Problem → Nasıl inceledim → Ne buldum → Ne anlama geliyor?

3️⃣ Bölüm Bölüm Yazım Rehberi

🧠 Introduction (Giriş)

Amaç:

• Problemi tanımlamak
• Literatür boşluğunu göstermek
• Çalışmanın amacını netleştirmek

Tipik yapı:

• Genel konu
• Mevcut bilgi
• Eksik alan
• Bu çalışmanın amacı

Son cümle genellikle: “Bu çalışmanın amacı … değerlendirmektir.”

🔬 Methods (Yöntem)

En kritik bölümdür.

Şunları içermelidir:

• Çalışma tasarımı
• Merkez ve zaman aralığı
• Dahil etme / dışlama kriterleri
• Ölçülen değişkenler
• Ölçüm yöntemleri
• İstatistiksel analiz

Temel ilke: Başka biri aynı çalışmayı tekrar edebilmelidir.

İstatistik kısmı mutlaka:

• Testlerin adı
• Anlamlılık düzeyi
• Yazılım
• Varsayım kontrolleri

📊 Results (Bulgular)

Burada yorum yapılmaz. Yalnızca veri sunulur.

Önerilen sıra:

• Katılımcı özellikleri
• Primer analiz
• Sekonder analizler
• Regresyon / alt grup analizleri

Tablo ve şekiller metni tekrar etmemeli, tamamlamalıdır.

💡 Discussion (Tartışma)

Bu bölümde:

• Ana bulgular özetlenir
• Literatürle karşılaştırılır
• Mekanizma tartışılır
• Klinik anlam vurgulanır
• Limitasyonlar açıkça belirtilir

Güçlü makaleler:

• Limitasyonlarını saklamaz
• Nedensellik iddiasında dikkatli olur
• Aşırı genelleme yapmaz

📎 Conclusion (Sonuç)

Kısa ve net olmalıdır.

• Bulguların özeti
• Klinik/akademik çıkarım
• Gereksiz tekrar yok

4️⃣ Başlık ve Özet

Başlık

• Kısa
• Spesifik
• Abartısız
• Nedensellik ima etmeyen (retrospektif çalışmada özellikle)

Örnek kötü: “ETV is the best treatment...”

Örnek iyi: “Factors associated with ETV success in premature infants”

Abstract

Genellikle yapılandırılmıştır:

• Objective
• Methods
• Results
• Conclusion

Burada en sık hata: Tartışma yapmak ve verisiz iddia.

5️⃣ Yayın Etiği

Bilimsel yazımda:

• İntihal olmamalı
• Uydurma veri olmamalı
• Seçici raporlama olmamalı
• Yazar katkıları gerçek olmalı

Etik kurul bilgisi açık yazılmalıdır.

6️⃣ Dergi Seçimi ve Gönderim

Dergi seçerken:

• Kapsam
• Hedef kitle
• Son 2 yıl yayınları
• Metodolojik beklenti

Cover letter:

• Çalışmanın katkısını 4–5 cümlede anlatmalı
• Abartısız olmalı

7️⃣ Hakem Süreci

Revizyon geldiğinde:

• Duygusal tepki verilmez
• Her yorum tek tek yanıtlanır

Yanıt dosyasında:

• Hakem yorumu
• Cevap
• Değişiklik yapılan yer (satır numarası)

8️⃣ En Sık Yapılan Hatalar

• Metod zayıf, tartışma güçlü
• P değerine aşırı odaklanma
• Retrospektif çalışmada “predictor” kelimesini yanlış kullanma
• Limitasyon yazmamak
• Tablo/metin çelişkileri

Sonuç

İyi bir bilimsel makale:

• Doğru soruyla başlar
• Sağlam metodolojiye dayanır
• Veriyi dürüstçe sunar
• Literatürle dengeli ilişki kurar
• Abartısız sonuç çıkarır

Bilimsel yazım; teknik olduğu kadar entelektüel bir disiplindir.