Makale Nasıl Yazılır? Bilimsel Makale Yazma Rehberi

1️⃣ Araştırma Fikrinden Çalışma Tasarımına

1.1 Araştırma Sorusu

İyi bir makale iyi bir soruyla başlar.

• Spesifik olmalı
• Ölçülebilir olmalı
• Literatürde boşluk içermeli
• Klinik/bilimsel katkı sağlamalı

Kötü soru: “Hidrosefali hakkında değerlendirme”

İyi soru: “Prematüre infantlarda ETV başarısını öngören bağımsız klinik faktörler nelerdir?”

1.2 Literatür Taraması

Amaç:

• Daha önce ne yapılmış?
• Çelişkiler nerede?
• Metodolojik eksikler neler?
• Senin katkın ne olacak?

PubMed, Scopus, Web of Science gibi veri tabanları sistematik şekilde taranmalıdır. Anahtar kelime kombinasyonları ve MeSH terimleri kullanılmalıdır.

1.3 Çalışma Tasarımı

Araştırma sorusu → tasarımı belirler.

Tasarım yanlışsa makale zayıf olur.

2️⃣ IMRAD Yapısı

Bilimsel makaleler genellikle IMRAD formatını takip eder: Introduction, Methods, Results, And, Discussion.

Bu yapı mantıksal bir hikâye kurar: Problem → Nasıl inceledim → Ne buldum → Ne anlama geliyor?

3️⃣ Bölüm Bölüm Yazım Rehberi

🧠 Introduction (Giriş)

Amaç:

• Problemi tanımlamak
• Literatür boşluğunu göstermek
• Çalışmanın amacını netleştirmek

Tipik yapı:

• Genel konu
• Mevcut bilgi
• Eksik alan
• Bu çalışmanın amacı

Son cümle genellikle: “Bu çalışmanın amacı … değerlendirmektir.”

🔬 Methods (Yöntem)

En kritik bölümdür.

Şunları içermelidir:

• Çalışma tasarımı
• Merkez ve zaman aralığı
• Dahil etme / dışlama kriterleri
• Ölçülen değişkenler
• Ölçüm yöntemleri
• İstatistiksel analiz

Temel ilke: Başka biri aynı çalışmayı tekrar edebilmelidir.

İstatistik kısmı mutlaka:

• Testlerin adı
• Anlamlılık düzeyi
• Yazılım
• Varsayım kontrolleri

📊 Results (Bulgular)

Burada yorum yapılmaz. Yalnızca veri sunulur.

Önerilen sıra:

• Katılımcı özellikleri
• Primer analiz
• Sekonder analizler
• Regresyon / alt grup analizleri

Tablo ve şekiller metni tekrar etmemeli, tamamlamalıdır.

💡 Discussion (Tartışma)

Bu bölümde:

• Ana bulgular özetlenir
• Literatürle karşılaştırılır
• Mekanizma tartışılır
• Klinik anlam vurgulanır
• Limitasyonlar açıkça belirtilir

Güçlü makaleler:

• Limitasyonlarını saklamaz
• Nedensellik iddiasında dikkatli olur
• Aşırı genelleme yapmaz

📎 Conclusion (Sonuç)

Kısa ve net olmalıdır.

• Bulguların özeti
• Klinik/akademik çıkarım
• Gereksiz tekrar yok

4️⃣ Başlık ve Özet

Başlık

• Kısa
• Spesifik
• Abartısız
• Nedensellik ima etmeyen (retrospektif çalışmada özellikle)

Örnek kötü: “ETV is the best treatment...”

Örnek iyi: “Factors associated with ETV success in premature infants”

Abstract

Genellikle yapılandırılmıştır:

• Objective
• Methods
• Results
• Conclusion

Burada en sık hata: Tartışma yapmak ve verisiz iddia.

5️⃣ Yayın Etiği

Bilimsel yazımda:

• İntihal olmamalı
• Uydurma veri olmamalı
• Seçici raporlama olmamalı
• Yazar katkıları gerçek olmalı

Etik kurul bilgisi açık yazılmalıdır.

6️⃣ Dergi Seçimi ve Gönderim

Dergi seçerken:

• Kapsam
• Hedef kitle
• Son 2 yıl yayınları
• Metodolojik beklenti

Cover letter:

• Çalışmanın katkısını 4–5 cümlede anlatmalı
• Abartısız olmalı

7️⃣ Hakem Süreci

Revizyon geldiğinde:

• Duygusal tepki verilmez
• Her yorum tek tek yanıtlanır

Yanıt dosyasında:

• Hakem yorumu
• Cevap
• Değişiklik yapılan yer (satır numarası)

8️⃣ En Sık Yapılan Hatalar

• Metod zayıf, tartışma güçlü
• P değerine aşırı odaklanma
• Retrospektif çalışmada “predictor” kelimesini yanlış kullanma
• Limitasyon yazmamak
• Tablo/metin çelişkileri

Sonuç

İyi bir bilimsel makale:

• Doğru soruyla başlar
• Sağlam metodolojiye dayanır
• Veriyi dürüstçe sunar
• Literatürle dengeli ilişki kurar
• Abartısız sonuç çıkarır

Bilimsel yazım; teknik olduğu kadar entelektüel bir disiplindir.