Peer Review Süreci Nasıl İşler?
Peer review nedir?
Peer review, bir bilimsel çalışmanın alanında uzman bağımsız hakemler tarafından değerlendirilmesi sürecidir.
Ama süreç, çoğu zaman sanıldığı gibi "hakemler okuyup karar verir" şeklinde işlemez.
Asıl belirleyici adımlar, hakemden önce ve editör masasında gerçekleşir.
Peer review süreci hangi aşamalardan oluşur?
1. Editör ön değerlendirmesi
Makale dergiye ulaştığında, ilk değerlendirmeyi editör yapar.
Bu aşamada:
- dergi kapsamı
- bilimsel katkı
- genel yapı
kontrol edilir.
Bu aşamayı geçemeyen makaleler desk reject alır.
👉 Bu karar türü şu yazıda detaylandırılmıştır:
Desk Reject Nedir?2. Hakem seçimi
Editör, makaleyi:
- alanında uzman
- çıkar çatışması olmayan
hakemlere gönderir.
Hakem seçimi:
- sürecin hızını
- kararın niteliğini
doğrudan etkiler.
3. Hakem değerlendirmesi
Hakemler makaleyi değerlendirirken şunlara bakar:
- bilimsel katkı
- metodoloji
- analiz
- tartışma
- etik uygunluk
Bu değerlendirme sonucunda:
gibi önerilerde bulunurlar.
Hakem değerlendirme sürecinin detaylı anlatımı için ilgili rehbere bakabilirsiniz.
4. Editör kararı
Hakem raporları geldikten sonra nihai kararı yine editör verir.
Editör:
- hakem önerilerini aynen kabul etmek zorunda değildir
- farklı görüşleri dengeleyebilir
Bu nedenle hakem raporu ile editör kararı her zaman birebir aynı olmaz.
Peer review sürecinde en sık yapılan hatalar
- Hakem raporlarını kişisel algılamak
- Cevap mektubunu özensiz hazırlamak
- Major ve minor revision farkını anlamamak
- Editörün mesajını yanlış yorumlamak
Bu hatalar, revizyon sonrası reddedilmeye yol açabilir.
Peer review süreci ne kadar sürer?
Süre:
- dergiye
- alana
- hakemlerin hızına
göre değişir.
Ama çoğu akademisyen için en zor kısım, belirsizliktir.
Bu belirsizliği azaltmanın tek yolu, makaleyi gönderilmeden önce hakem ve editör bakış açısıyla değerlendirmektir.
Peer review öncesi neler yapılabilir?
Peer review başlamadan önce:
- metodoloji netleştirilmeli
- katkı açık yazılmalı
- tartışma bölümündeki iddialar dengelenmeli
Bu hazırlık, major revision ve red riskini ciddi şekilde azaltır.
Hakem ön inceleme peer review sürecine nasıl katkı sağlar?
Hakem ön inceleme:
- editör masasındaki riskleri
- hakem eleştirisi alacak noktaları
önceden görünür hale getirir.
👉 Bu yaklaşımın ana çerçevesi burada anlatılmaktadır:
Bilimsel Makale Değerlendirme ve Hakem Ön İncelemesiSonuç
Peer review:
- rastgele bir süreç değildir
- kuralları ve beklentileri vardır
Bu süreci anlamak, makale yazmak kadar önemlidir.